Naqshbandiya: vazalar, zikrlar

Dastlab bemazhablar asrlar osha musulmon millati amal qilib kelayotgan fiqhiy mazhablarimizga osilishdi. «Mazhablar bidʼatdir»deya jar solishdi. Masjidlarda janjallar ko‘tarishdi, mujtahid ulamolarimizga, buyuk imomlarimizga tosh otishdi. Imomi Aʼzam rahmatullohi alayh va u zotning safdoshlariga beodoblarcha tuhmatlar qilishdi.

Ulamolarimiz bemazhablarning bu xurujlariga qarshi mardonavor turishdi. Ularning safsatalariga keraklicha ilmiy asosdagi raddiyalar qilishdi. Barcha masalalarni xalqimizga tushunarli uslubda bayon qilib berishdi. Alloh taologa shukrki, bu borada ishlar o‘z o‘rnini topdi. Dindorlarimiz bemazhablarning diydiyosiga uchmaydigan bo‘lishdi.

Kamina xodimingiz ham bu borada «Ixtiloflar haqida» (yangi nashri — «Ixtiloflar: sabablar, yechimlar»), «Bemazhablik bidʼatdir» (tarjima), «Mazhablar – birlik ramzi» kabi asarlar hamda «Zikr ahlidan so‘rang» silsilasidagi kitoblar bilan, internetdagi maqolalar, radiodagi chiqishlar hamda ovozli yozuvlar orqali kamtarona hissasini qo‘shdi.

Shu bilan birga fiqhga oid masalalarni mujtahid ulamolarimiz qanday bayon qilishgan bo‘lsa, shunday holda, oson va tushunarli uslub hamda tilda bayon qilib ham berildi. Xalq mujtahid faqihlarimizning ilmiy ishlarini yengiltak bemazhablarning asossiz gapidan darhol ajratib oladigan bo‘ldi.

Ushbu satrlarni qoralovchi ojiz banda ham Alloh taoloning yordami bilan bu ishga o‘zining kamtarona hissasini qo‘shdi. Jumladan, «Hadis va Hayot» silsilasidagi “Tahorat”, “Namoz”, “Ro‘za”, “Zakot”, “Haj”, “Savdo”, “Nikoh”, «Qasam, nazrlar va ov» juzlarini, shuningdek, uch jildlik “Kifoya”, «Fiqhiy yo‘nalishlar va kitoblar», «Usulul fiqh» kabi kitoblarni hanafiy mazhabi asosida yozib, xalqimizga taqdim etdi.

Alhamdulillah, hozirga kelib oddiy musulmonlar ham hanafiy mazhabidagi kitoblarni boshqalardan osonlik bilan farqlaydigan bo‘lib qoldilar. Bunda bemazhablarning gapini ajrata bilish uchun mazhabning gapini yaxshi bilish ish berdi.

Keyinroq qarshi taraf Ahli sunna val jamoa aqiydaviy mazhabiga osila boshladi. Ular imom Abu Mansur Moturidiy va imom Abulhasan Ashʼariy rahmatullohi alayhimolarga va ularning izdoshlari bo‘lmish al lomalarimizga bo‘hton toshini ota boshlashdi. Ular «Moturidiy ahli sunnadan emas!» deya jar solishgacha yetib bordilar. Ular o‘tmishdoshlari ko‘targan turli asossiz ixtiloflarni qaytadan ko‘tarib, avom xalqning xayolini parishon qilishdi, odamlarni aqiyda bobida tashvishga solishdi.

Ulamolarimiz xalqimizga aqiyda bobidagi kerakli va to‘g‘ri tushunchalarni yetkazish orqali bemazhablarning bu boradagi xurujlariga ham yetarli va asosli raddiyalar berdilar. Ahli sunna val jamoa mazhabi taʼlimotiga qarshi taraf odamlarimizni tashvishga solgan masalalar yengil uslub ila bayon qilindi.

Shu bilan birga, faqat bemazhablarning gaplariga raddiya berish bilan kifoyalanib qolmay, Ahli sunna val jamoa aqiydaviy mazhabi asosida zamonaviy uslubda asarlar ham bitildi. Bu bilan odamlarimizga qoradan oqni ajratib olishga imkon tug‘ildi. Ojiz banda, kamina xodimingiz ham bu borada kamtarona bo‘lsa ham o‘z hissasini qo‘shdi. «Hadis va Hayot» silsilasidagi «Islom va iymon» kitobi, «Sunniy aqiydalar», «Aqoid ilmi va unga bog‘liq masalalar» kabi kitoblarni nashr qildi. «Aqiyday tahoviya sharhi talxiysi» kitobini tarjima qilib, nashrga tayyorladi.

So‘ngra tasavvuf ilmiga navbat keldi. Bemazhablar o‘z diydiyosini aytdi, ulamolarimiz raddiyalar qilishdi. Kamina bu sohada «Tasavvuf haqida tasavvur» asarida, «Hadis va Hayot» silsilasining quyidagi juzlarida to‘xtalib o‘tdi:

• Uchinchi juz — «Niyat, ixlos va ilm kitobi».

• Uttiz to‘rtinchi juz — «Yaxshiliklar va axloq kitobi».

• O‘ttiz beshinchi juz — «Zikrlar, duolar, istig‘for va tavba kitobi».

• O‘ttiz oltinchi juz — «Zuhd va raqoiqlar kitobi».

• O‘ttiz yettinchi juz — «Odob kitobi».

Bu borada buyuk vatandoshimiz, hadis ilmining amiri imom Buxoriy rahmatullohi alayh taʼlif qilgan «Adabul mufrad» kitobi «Odoblar xazinasi» nomi bilan o‘zbek tiliga tarjima va sharh qilinib, chop etildi. Ruhiy tarbiya sohasida bitilgan asarlar qatoriga yana to‘rt juzli kitob qo‘shildi.

Vaqt o‘tishi bilan mo‘min-musulmonlar orasida turli savollar paydo bo‘ldi:

«Nima uchun baʼzi namozxonlar yolg‘on gapiradi?»

«Nima uchun hajga borib kelgan baʼzi kimsalar yana avvalgi yomon ishlarini qilib yurishibdi?»

«Namozni o‘rgandik, endi nima qilamiz?»

«Ro‘zador g‘iybat qilsa, ro‘zasi ochilar emish. Buni qanday tushunamiz?»

«Namoz o‘qiyotganimda xayolimga har xil yomon fikrlar kelaveradi. Ularni aytishga til ham aylanmaydi. Bu holat nimaga dalolat qiladi?»

Mazkur munosabatlar va fikrlar avvaldan yozishni o‘ylab yurgan kitobimizni boshlashga chorladi. Va nihoyat, Alloh taoloning O‘zidan yordam so‘ragan holda ushbu ishga qo‘l urildi.

Kitobga yaxshi niyat bilan «Ruhiy tarbiya» nomi ixtiyor qilindi va u uch qismga bo‘lindi.

Birinchi qism “Poklanish” deb nomlandi. Unda avvalo doimiy ravishda poklanish uchun zarur bo‘lgan omillar haqida maʼlumotlar berildi. Keyin esa kirlanishga sabab bo‘ladigan salbiy holat, sifat va xulqlar haqida maʼlumotlar va ulardan poklanishning yo‘llari bayon qilindi.