O‘zbekiston Respublikasining jinoyat kodeksiga sharhlar yangi nashr

O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga sharhlar amaldagi jinoyat to‘g‘risidagi qonunchilik asosida yozilgan. Unda Jinoyat kodeksiga 2024 yil 1 maygacha kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar inobatga olingan.
Muallif: M.X. Rustambayev
yu.f.d, professor, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yurist
Tili: O‘zbek
Hajmi:
1-kitob: 784 bet
2-kitob: 736 bet
3-kitob: 760 bet

Quyida Jinoyat kodeksiga sharhlar kitobining 2024 yilgi nashriga kiritilgan o‘zgarishlar haqida maʼlumot beramiz.

1. O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 13 martdagi «Energiya resurslaridan qonunga xilof ravishda foydalanganlik uchun javobgarlik kuchaytirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat, Jinoyat-protsessual Kodekslariga hamda O‘zbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi Kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi O‘RQ-822-son Qonuni bilan Jinoyat kodeksining 169-moddasi (“O‘g‘rilik”) “d” va “ye” bandlar bilan to‘ldirilgan.

Shuningdek, ushbu Qonun bilan Jinoyat kodeksining 185-2-moddasi yettinchi qism bilan to‘ldirildi.

2. Bolalarni xorijiy mamlakatlar hududida zarur darajadagi vasiylik va homiyliksiz qoldirishning oldini olish, ularning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 15 martdagi «O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida»gi O‘RQ-823-son Qonuni bilan Jinoyat kodeksi bolalarni xorijiy mamlakatlar hududida nazoratsiz qoldirganlik uchun javobgarlik belgilanishi nazarda tutuvchi yangi 122-1-modda bilan to‘ldirildi.

3. Taʼlim tashkilotining pedagog xodimlarini majburiy mehnatga jalb qilish bilan bog‘liq huquqbuzarliklar uchun, pedagog xodimlarning kasbiy faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashganlik uchun javobgarlikni kuchaytirish, shuningdek ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 27 martdagi «Pedagog xodimlarning xizmat vazifalarini bajarishiga to‘sqinlik qilganlik uchun javobgarlik kuchaytirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga hamda O‘zbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritish haqida»gi O‘RQ-826-son Qonuni bilan 148-2-moddasi uchinchi qism bilan to‘ldirildi.

4. Xotin-qizlar va bolalarga nisbatan shilqimlik hamda zo‘ravonlikning oldini olish, oilalardagi maʼnaviy-axloqiy muhitni yaxshilash, bolalar va xotin-qizlar huquqlari bilan bog‘liq xalqaro indekslarda mamlakatimizning o‘rnini yaxshilash maqsadida O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 11 apreldagi «Xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimi yana-da takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi O‘RQ-829-son Qonuni bilan Jinoyat kodeksiga bir qator o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.

5. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 10 maydagi «O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga tadbirkorlarning bank hisobvaraqlaridagi pul mablag‘lari daxlsizligini taʼminlashga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida»gi O‘RQ-841-son Qonuni bilan tadbirkorlik subyektlarining bank hisobvaraqlaridan pul mablag‘larini ularning roziligisiz qonunga xilof ravishda o‘tkazganlik yoki olib qo‘yganlik yoxud ortiqcha undirilgan mablag‘larni o‘z vaqtida qaytarmaganlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi 192-12-modda bilan to‘ldirildi.

6. O‘zbekiston Respublikasining 2023 yil 31 oktyabrdagi «O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga hamda O‘zbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi O‘RQ-874-son Qonuni bilan Jinoyat kodeksi 125-1-moddasi mazmuniga “nikoh tuzish tartibini buzish” uchun ham javobgarlikni belgilash belgilandi.

7. Zamonaviy raqamli texnologiyalar yutuqlaridan qonunga xilof ravishda hamda g‘arazli maqsadlarda foydalanilishi natijasida fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilmoqda hamda davlatga zarar yetkazilishini oldini olish maqsadida O‘zbekiston Respublikasining 2024 yil 19 yanvardagi «O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat, Jinoyat-protsessual kodekslariga hamda O‘zbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi O‘RQ-899-son Qonuni bilan Jinoyat kodeksi 165-moddasi mazmuniga “jabrlanuvchining axborot resursini yo‘q qilish, o‘zgartirish, egallab olish yoki to‘sib qo‘yish” hamda “jabrlanuvchini sharmanda qiladigan uydirmalar tarqatish bilan qo‘rqitib” sodir etilgan tovlamachilik uchun javobgarlik belgilandi.

Bundan tashqari O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga kripto-aktivlarni qonunga xilof ravishda olish, o‘tkazish yoki ayirboshlash, belgilangan tartibda litsenziya olmasdan kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari faoliyatini amalga oshirish yoxud kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari tomonidan anonim kripto-aktivlar bilan operatsiyalarni amalga oshirganlik uchun jinoiy javobgarlikni nazarda tutuvchi yangi 278-8-modda hamda anonim kripto-aktivlar mayningi bilan shug‘ullanish yoki belgilangan tartibni buzgan holda mayning faoliyatini amalga oshirganlik uchun jinoiy javobgarlikni nazarda tutuvchi yangi 278-9-modda kiritildi.

8. O‘zbekiston Respublikasining «To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi Qonuniga asosan Jinoyat kodeksi 180–181–181-1–moddalari nomi va dispozitsiyasidagi “bankrotlik” atamasi va mazmuni “to‘lovga qobiliyatsizlik” mazmuniga o‘zgartirildi.

9. Shuningdek, bir nechta Oliy sud plenum qarorlarining yangi tahrirda qabul qilishini ham kitobdagi tegishli moddalar sharhiga o‘zgartirish kiritilishiga sabab bo‘ldi.