Ўзбекистон Республикасининг жиноят кодексига шарҳлар янги нашр

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига шарҳлар амалдаги жиноят тўғрисидаги қонунчилик асосида ёзилган. Унда Жиноят кодексига 2024 йил 1 майгача киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар инобатга олинган.
Муаллиф: М.Х. Рустамбаев
ю.ф.д, профессор, Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган юрист
Тили: Ўзбек
Ҳажми:
1-китоб: 784 бет
2-китоб: 736 бет
3-китоб: 760 бет

Қуйида Жиноят кодексига шарҳлар китобининг 2024 йилги нашрига киритилган ўзгаришлар ҳақида маълумот берамиз.

1. Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 13 мартдаги «Энергия ресурсларидан қонунга хилоф равишда фойдаланганлик учун жавобгарлик кучайтирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят, Жиноят-процессуал Кодексларига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-822-сон Қонуни билан Жиноят кодексининг 169-моддаси (“Ўғрилик”) «д» ва «е» бандлар билан тўлдирилган.

Шунингдек, ушбу Қонун билан Жиноят кодексининг 185-2-моддаси еттинчи қисм билан тўлдирилди.

2. Болаларни хорижий мамлакатлар ҳудудида зарур даражадаги васийлик ва ҳомийликсиз қолдиришнинг олдини олиш, уларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 15 мартдаги «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-823-сон Қонуни билан Жиноят кодекси болаларни хорижий мамлакатлар ҳудудида назоратсиз қолдирганлик учун жавобгарлик белгиланиши назарда тутувчи янги 122-1-модда билан тўлдирилди.

3. Таълим ташкилотининг педагог ходимларини мажбурий меҳнатга жалб қилиш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар учун, педагог ходимларнинг касбий фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашганлик учун жавобгарликни кучайтириш, шунингдек уларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 27 мартдаги «Педагог ходимларнинг хизмат вазифаларини бажаришига тўсқинлик қилганлик учун жавобгарлик кучайтирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига қўшимча ва ўзгартишлар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-826-сон Қонуни билан 148-2-моддаси учинчи қисм билан тўлдирилди.

4. Хотин-қизлар ва болаларга нисбатан шилқимлик ҳамда зўравонликнинг олдини олиш, оилалардаги маънавий-ахлоқий муҳитни яхшилаш, болалар ва хотин-қизлар ҳуқуқлари билан боғлиқ халқаро индексларда мамлакатимизнинг ўрнини яхшилаш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 11 апрелдаги «Хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш тизими янада такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-829-сон Қонуни билан Жиноят кодексига бир қатор ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди.

5. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 10 майдаги «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига тадбиркорларнинг банк ҳисобварақларидаги пул маблағлари дахлсизлигини таъминлашга қаратилган қўшимча ва ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-841-сон Қонуни билан тадбиркорлик субъектларининг банк ҳисобварақларидан пул маблағларини уларнинг розилигисиз қонунга хилоф равишда ўтказганлик ёки олиб қўйганлик ёхуд ортиқча ундирилган маблағларни ўз вақтида қайтармаганлик учун жавобгарликни назарда тутувчи 192-12-модда билан тўлдирилди.

6. Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 31 октябрдаги «Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-874-сон Қонуни билан Жиноят кодекси 125-1-моддаси мазмунига “никоҳ тузиш тартибини бузиш” учун ҳам жавобгарликни белгилаш белгиланди.

7. Замонавий рақамли технологиялар ютуқларидан қонунга хилоф равишда ҳамда ғаразли мақсадларда фойдаланилиши натижасида фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилмоқда ҳамда давлатга зарар етказилишини олдини олиш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 19 январдаги «Ўзбекистон Республикасининг Жиноят, Жиноят-процессуал кодексларига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-899-сон Қонуни билан Жиноят кодекси 165-моддаси мазмунига “жабрланувчининг ахборот ресурсини йўқ қилиш, ўзгартириш, эгаллаб олиш ёки тўсиб қўйиш” ҳамда “жабрланувчини шарманда қиладиган уйдирмалар тарқатиш билан қўрқитиб” содир этилган товламачилик учун жавобгарлик белгиланди.

Бундан ташқари Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига крипто-активларни қонунга хилоф равишда олиш, ўтказиш ёки айирбошлаш, белгиланган тартибда лицензия олмасдан крипто-активлар айланмаси соҳасидаги хизматлар провайдерлари фаолиятини амалга ошириш ёхуд крипто-активлар айланмаси соҳасидаги хизматлар провайдерлари томонидан аноним крипто-активлар билан операцияларни амалга оширганлик учун жиноий жавобгарликни назарда тутувчи янги 278-8-модда ҳамда аноним крипто-активлар майнинги билан шуғулланиш ёки белгиланган тартибни бузган ҳолда майнинг фаолиятини амалга оширганлик учун жиноий жавобгарликни назарда тутувчи янги 278-9-модда киритилди.

8. Ўзбекистон Республикасининг «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги Қонунига асосан Жиноят кодекси 180–181–181-1–моддалари номи ва диспозициясидаги “банкротлик” атамаси ва мазмуни “тўловга қобилиятсизлик” мазмунига ўзгартирилди.

9. Шунингдек, бир нечта Олий суд пленум қарорларининг янги таҳрирда қабул қилишини ҳам китобдаги тегишли моддалар шарҳига ўзгартириш киритилишига сабаб бўлди.