«Маснавийи маънавий» 1-китоб, 3-жуз

Мана шу икки оят бу дунёда инсу жинни бир нарсага даъват қилмоқда – у ҳам бўлса бирликка. Бу бирлик ҳам бу дунёда, ҳам у дунёда бахт-саодат келтириши уқтирилмоқда. Қолган барча ибодатлар, тоатлар ва яхши амаллар шу тушунча замирида ётади. Агар киши ояти каримада зикр этилган мустаҳкам арқонни тутса, шайтонга куфр келтириб, Аллоҳга иймон келтирса, бу олам ҳам гулистон, у олам ҳам гулистон. Демак, у Аллоҳнинг чақириғига жавоб берибди ва Аллоҳ таолонинг розилигини топибди. Аллоҳ рози бўлган банда Унинг барча амрларини бажариб, барча наҳийларидан қайтади, деганидир. Ва кимда-ким бу буйруқларни бажармаса, Аллоҳнинг ғазабига учрайди. Унинг аҳволи нима бўлиши ёлғиз Ўзига маълум. 

Ушбу икки ояти каримага ҳамма ҳам бир хил амал қилмайди. Бу иш Одам алайҳиссаломнинг ўғли Қобилдан бошланган ва ҳамма пайғамбарлар даврида давом этган ва қиёматгача давом этади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган қуйидаги ҳадиси шарифда ҳам бу маъно ўз аксини топган.

Имом Абу Довуд ва Термизий Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Яҳудийлар етмиш бир ёки етмиш икки фирқага бўлиндилар. Насоролар етмиш бир ёки етмиш икки фирқага бўлиндилар. Менинг умматим эса етмиш уч фирқага бўлинади», деб башорат бердилар». Бошқа бир ривоятда «Етмиш иккитаси дўзахда, биттаси жаннатда. У – жамоатдир» ибораси зиёда қилинган.

Мавлоно Румий юқоридаги биринчи оятдан ирфоний ва ботиний маънолар чиқариб, шундай дейди:

«Даст кўрона «Биҳаблиллаҳ» зан,

Жуз бар амру наҳйи Яздони матан».

Яъни: Худди кўрлар каби илоҳий арқонга қўл ургин. Илоҳий арқонни маҳкам тутгин ва унинг амру наҳийларидан бошқага осилмагин.

«Чист «Ҳаблуллоҳ»? Раҳо кардан ҳаво,

К-ин ҳаво шуд сарсаре мар Одро».

Яъни: Илоҳий арқон дегани нима дегани? Илоҳий арқон – ҳавойи нафс ва шайтоний майлларни тарк қилмоқдир. Зеро, ҳавойи нафс Од қавмини сарсар шамолига дучор қилиб ҳалок қилди.

Бу каби сермаъно ҳикматлар барчамизнинг маънавий хазинамизни бойитишига умид қилиб қоламиз.